Vinte anos despois de que a ONU fixase o 28 de maio como el Día Internacional de Acción pola Saúde da Muller, as desigualdades por cuestións de xénero na sanidade seguen presentes, tanto desde o punto de vista diagnóstico e clínico, como terapéutico e asistencial, sobre todo, debido a que os estereotipos sexistas están vixentes en todas as vertentes da práctica médica. Para conseguir un sistema sanitario mais igualitario, a directora do Observatorio da Saúde da Muller, Concepción Colomer, apostou por “unha atención mais integral”, que teña en conta as condicións de vida das mulleres.

O Ministerio de Sanidade e Consumo creou hai tres anos o Observatorio de Saúde da Muller, organismo concibido como “un espazo no que participen mulleres, sociedade civil, profesionais e investigadores, que xere información que sirva para eliminar desigualdades no sistema de saúde”, explicou a súa presidenta, Concepción Colomer.

O xénero é unha construción social, e nesta medida, inflúe na saúde “a través das condicións de vida que teñen as mulleres, das características do traballo que desempeñan e das labores que fan como coidadoras”, actos cotiáns que, en opinión de Colomer, teñen un reflexo na saúde.

Para a directora do Observatorio, os estereotipos sexistas están presentes no sistema sanitario, prexudicando ás mulleres, porque os ensaios clínicos de diagnóstico tomaron ao home como referinte universal do corpo humano. “O modelo do persoal sanitario está baseado no varón, non pola súa culpa, senón porque así o aprenderon e é como tradicionalmente se entendeu”, sinalou.

O primeiro informe sobre Saúde e Xénero, presentado o pasado mes de decembro polo Observatorio, manifestou que, até hai pouco, o infarto de miocardio era descrito como unha patoloxía masculina, debido ao descoñecemento da presentación clínica que presentaba nas mulleres. O estudo subliña, ademais, que “o rol de xénero” provocou que as mulleres se ocupen da saúde da familia antes que da súa propia.

Medicamentos para as mulleres

O mesmo informe revelou que as mulleres acoden menos ao médico por doenzas propias, aínda que a maioría se medican para soportar os síntomas da menopausa, que “non é unha enfermidade, porque non ten causa coñecida”, senón que se trata dun proceso intrínseco ao desenvolvemento feminino, asociado á idade, matizou Concepción Colomer.

Mais dun milleiro de mulleres integran o Colectivo de Afectadas do Medicamento ‘Agreal’, e continúan esixindo, aos Gobernos central e autonómicos, tratamentos para as enfermidades provocadas polos efectos secundarios deste fármaco, comercializado polo laboratorio Sanofi-Avente, que a Axencia Española do Medicamento retirou, en xuño de 2005, por producir trastornos psiquiátricos e neurolóxicos.

José Antonio Ramos, avogado que dirixe a demanda conxunta de 300 afectadas, explicou que Agreal se comercializa noutros países, entre eles, Francia, Italia, e Bélxica, “pero en todos advírtese das reaccións adversas que pode producir, mentres que en España non se estaba a informar de nada e se tomaba como algo inocuo”. O avogado engadiu que, no ámbito da medicina de familia, non se advertiu que o fármaco tiña consecuencias graves para a saúde das mulleres porque os seus efectos, como depresión e problemas respiratorios, cadran cos síntomas da menopausa.

Aínda que a polémica do Agreal non é competencia do Observatorio de Saúde da Muller, a súa directora, Concepción Colomer, asegurou estar preocupada polos tratamentos que a miúdo se recomendan para a menopausa ou a endiometrose (dor menstrual intenso), “porque se tenta medicalizar desde diferentes frontes, como a industria farmacéutica, de tratamento diagnóstico, e ás veces , polo descoñecemento dos propios profesionais, creándose unha dependencia cara os medicamentos”.

Por outro lado, a Secretaria do Defensor do Doente solicitou ao Ministerio a retirada da utilización dos fórceps durante o parto, por considerar que teñen riscos para os bebés. Ante esta demanda, Concepción Colomer dixo que “estamos a realizar un traballo coas sociedades profesionais para mellorar a asistencia ao parto, traballando en indicadores de calidade” e incorporando os temas de saúde reprodutiva ao Sistema Nacional Saúde.